TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ [www.anayasa.gen.tr]

ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ GEREKLİ Mİ?
1982 ANAYASASI İÇİN BİR SAVUNMA

Kemal Gözler

Kemal Gözler, Anayasa Değişikliği Gerekli mi? 1982 Anayasası İçin Bir Savunma, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2001,  XVI+120 s. (www.anayasa.gen.tr/adgm.htm;  1.5.2004)

ISBN: 975-7338-74-5

Yayınevi: Ekin Kitabevi

Burç Pasajı no: 27

Altıparmak - BURSA

Tel: (0224) 220 16 72

Fax: (0224) 223 04 37                     Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr

Bu kitap 3 Ekim 2001 tarihli Anayasa değişikliklerine karşı  bu değişiklikler taslak safhasındayken Temmuz 2001 de yayınlanmıştır. Kitapta bu değişiklik tasarısına karşı 1982 Anayasasının ilk şekli savunulmaktadır.

1982 Anayasası herkes tarafından şiddetle eleştiriliyor. 1982 Anayasasının kötü bir Anayasa olduğu artık genel kabul görmüş bir kanıdır. Anayasa metnini hayatında görmemiş kişiler dahi Anayasanın kötü bir Anayasa olduğuna inanıyorlar. Bu Anayasa, yirmi yıldır, bir kötüleme propagandasına maruz kalmıştır. Bu Anayasanın pek de gerekçe göstermeden, her gün, demokrasiyi, insan haklarını, hukuk devletini çiğnediği, yargı bağımsızlığını yok ettiği iddia ediliyor. Bu iddialar şimdiye kadar ispatlanmış değildir. Bir iddiayı herkesin duymuş olması onun doğru olduğu anlamına gelmez.

Anayasayla ilgili duyduğumuz her şey, onun aleyhinedir. Durup düşünelim: Anayasayı savunan birisine şimdiye kadar rastladık mı? 1999-2000 Adlî Yıl Açış konuşmasında Yargıtay Başkanı Sami Selçuk, “Anayasanın meşruluk debisinin neredeyse sıfıra yaklaştığı” iddiasında bulunmuştur. 1982 Anayasasının meşruluk debisinin sıfıra yaklaşıp yaklaşmadığı bilinemez; ama “bu Anayasanın savunucu sayısının her zaman sıfır olduğu” bir gerçektir. 1982 Anayasasının kabahati, kötü bir Anayasa olması değil, savunucusunun olmamasıdır. İşte biz her şeye rağmen 1982 Anayasasını savunmak istiyoruz.

1982 Anayasasını sağcısından solcusuna kadar Türk aydınları içlerine sindirememişlerdir. Bunun pek çok nedeni vardır. Ancak bu nedenler, hukukî değil, siyasî nedenlerdir. Ne var ki, 1982 Anayasasının düşmanları, 1982 Anayasasının “siyaseten” değil; “hukuken” kötü olduğunu ileri sürüyorlar. Onlar, 1982 Anayasasının kendi siyasal tercihlerine aykırı olduklarını söylemiyorlar; demokrasiye, insan haklarına, hukuk devletine, yargı bağımsızlığına, çağdaş uygarlığa ve hatta giderek bilime aykırı olduğunu iddia ediyorlar. 1982 Anayasasının aykırı olduğu şey, bazı çevrelerdeki hâkim siyasal ideolojidir; yoksa, demokrasi, insan hakları, hukuk devleti, yargı bağımsızlığı, çağdaş uygarlık, bilim, vs. değil.

Türkiye’de bazı çevrelerin, geçmişten kaynaklanan, 1982 Anayasasıyla bir “kan davaları” vardır. Bu çevreler intikam alma duygusuyla hareket ediyorlar ve ne pahasına olursa olsun, 1982 Anayasasının değiştirilmesini istiyorlar. Zaman zaman 1982 Anayasasına karşı âdeta bir “Haçlı seferi” açılıyor. Bugünlerde de 1982 Anayasasına yönelik saldırılar yeniden arttı. TBMM'de kurulan “Partilerarası Uzlaşma Komisyonu” isimli bir Komisyon, 38 maddelik bir “Anayasa Değişikliği Teklifi” hazırladı. Meclisin bu teklifi Eylül-Ekim (2002) aylarında görüşmesi planlanıyor. Bu Değişiklik Teklifi, önemsiz, gereksiz, hukuk aleminde hiçbir değişikliğe yol açmayacak türden değişiklikleri içermektedir. Bu Teklif tam anlamıyla bir “abesle iştigal” örneğidir. Bu Değişiklik Teklifiyle, Anayasa maddelerinin normatif anlamı değil, sözleri değiştirilmektedir. 1982 Anayasası, gerektiği için değil, sırf değiştirilmiş olması için değiştiriliyor. Bu Anayasa Değişikliği gerçekleşirse, bazı çevreler tatmin edilmiş olacaktır. Bunun bedelini ise, emek ve zaman kaybıyla ülkemiz ödeyecektir.

   PLAN
  Birinci Bölüm.-
Partilerarası Uzlaşma Komisyonu Anayasa Değişikliği Teklifi: Bir Abesle İştigal Örneği
  İkinci Bölüm.- 1982 Anayasasına Yöneltilen Diğer Eleştiriler ve Bunlara Karşı Cevaplarımız
  Üçüncü Bölüm.- 1982 Anayasasının Aksayan Yönleri (Bizim Önerilerimiz)

 

Kitabın tam metnini HTML formatında okumak için burasını tıklayınız.

Kitabın tam metnini PDF formatında indirmek için burasını tıklayınız.

 


İÇİNDEKİLER



Giriş 1

Türkiye’de Anayasalar ve Anayasa Değişiklikleri 1
1982 Anayasasının Sorunu 2


Bölüm 1
PARTİLERARASI UZLAŞMA KOMİSYONU
ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİ:
BİR ABESLE İŞTİGAL ÖRNEĞİ

A. Açıklamalar 7

1. “Hiçbir Düşünce ve Mülahaza” (Anayasa, Başlangıç; Değişiklik Teklifi, m.1) 7

2. Genel Sınırlama Sebepleri (Anayasa, m.13; Değişiklik Teklifi, m.2) 8

3. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılamaması (Anayasa, m.14; Değişiklik Teklifi, m.3) 12

4. Tutuklama ve Yakalama (Anayasa, m.19; Değişiklik Teklifi, m.4) 14

5. Özel Hayatın Gizliliği (Anayasa, m.20; Değişiklik Teklifi, m.5) 15

6. Konut Dokunulmazlığı (Anayasa, m.21; Değişiklik Teklifi, m.6) 16

7. “İletişim” Hürriyeti (Anayasa, m.22; Değişiklik Teklifi, m.7) 17

8. Yurt Dışına Çıkma (Anayasa, m.23/4; Değişiklik Teklifi, m.8) 21

9. Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti (Anayasa, m.26, Değişiklik Teklifi, m.9) 21

10. Kanunla Yasaklanmış Dilde Yayın Yasağı (Anayasa, m.28/2, Değişiklik Teklifi, m.10) 23

11. Haber Alma Hürriyeti (Anayasa, m.31/2, Değişiklik Teklifi, m.11) 24

12. Dernek Kurma Hürriyeti (Anayasa, m.33, Değişiklik Teklifi, m.12) 25

13. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkı (Anayasa, m.34, Değişiklik Teklifi, m.13) 2714. Âdil Yargılanma Hakkı (Anayasa, m.36, Değişiklik Teklifi, m.14) 30

15. Ölüm Cezasının İlgası (Anayasa, m.38/7; Değişiklik Teklifi, m.15) 31

16. İdarî İşlemlere Karşı Başvuru Yolları (Anayasa, m.40; Değişiklik Teklifi, m.16). 33

17. Eşler Arasındaki Eşitlik (Anayasa, m.41, Değişiklik Teklifi, m.16) 33

18. Kamulaştırma (Anayasa, m.46, Değişiklik Teklifi, m.18) 34

19. İşsizleri Korumak (Anayasa, m.49; Değişiklik Teklifi, m.19) 34

20. Sendika Kurma Hakkı (Anayasa, m.51; Değişiklik Teklifi, m.20) 35

21. Asgari Ücretin Tespitinde Çalışanların Geçim Şartlarının Göz Önünde Bulundurulması (Anayasa, m.55/3; Değişiklik Teklifi, m.21) 36

22. Devletin İktisadî ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları (Anayasa, m.65; Değişiklik Teklifi, m.22) 37

23. Yabancı Babadan ve Türk Anadan Olan Çocuk (Anayasa, m.66/2; Değişiklik Teklifi, m.23) 38

24. Taksirli Suçlardan Hüküm Giyenlere Oy Hakkı (Anayasa, m.67; Değişiklik Teklifi, m.24) 39

25. Siyasî Parti Kapatma (Anayasa, m.69/6; Değişiklik Teklifi, m.25) 40

26. Yabancılara Dilekçe Hakkı (Anayasa, m.74, Değişiklik Teklifi, m.26) 41

27. Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Terör Eylemleri (Anayasa, m.76/2, Değişiklik Teklifi, m.27) 42

28. Yasama Dokunulmazlığı (Anayasa, m.83, Değişiklik Teklifi, m.28) 42

29. TBMM Üyelerinin Emekliliği (Anayasa, m.86, Değişiklik Teklifi, m.29) 43
30. Af Yetkisi (Anayasa, m.87; Değişiklik Teklifi, m.30) 44

31. Kanunun Cumhurbaşkanı Tarafından Kısmen Uygun Bulunmaması (Anayasa, m.89, Değişiklik Teklifi, m.31) 44

32. Milletlerarası Andlaşmalar ile Kanunlar Arasındaki Hiyerarşi (Anayasa, m.90/son; Değişiklik Teklifi, m.32) 45

33. TBMM Başkanlığına Aday Olma Süresinin Kısaltılması (Anayasa, m.94/4, Değişiklik Teklifi, m.33) 49

34. Meclis Soruşturması (Anayasa, m.100, Değişiklik Teklifi, m.34) 50

35. Millî Güvenlik Kurulu (Anayasa, m.118, Değişiklik Teklifi, m.35) 50

36. Parti Kapatma İçin Karar Yetersayısı (Anayasa, m.149; Değişiklik Teklifi, m.36) 53

37. 12 Eylül Dönemi Kanunları ve KHK'leri (Geçici m.15/3; Değişiklik Teklifi, m.37) 54

38. Yürürlük (Değişiklik Teklifi, m.38) 55


B. Değerlendirmeler 55

1. Kelime Değişiklikleri 56
2. Hukukî Sonuç Doğurmayan Değişiklikler 57
3. Kanunla Yapılabilecek Değişiklikler 57
4. Gereksiz Değişiklikler 58
5. Öncekinden Farksız Değişiklikler 59
6. Önemsiz Değişiklikler 59
7. Değişiklik Teklifindeki Teknik Kusurlar 60
8. Zararlı Değişiklikler 61

Sonuç 61


Bölüm 2
1982 ANAYASASINA YÖNELTİLEN DİĞER ELEŞTİRİLER
VE BUNLARA KARŞI CEVAPLARIMIZ

1. Devletin Dilinin Türkçe Olmasına (m.3/1) Yöneltilen Eleştiri
ve Bu Eleştiriye Karşı Cevabımız 63

2. Zorunlu Din Eğitimine (m.24/4) Yöneltilen Eleştiri
ve Bu Eleştiriye Karşı Cevabımız 64

3. Yasama Dokunulmazlığına (m.83) Yöneltilen Eleştiri
ve Bu Eleştiriye Karşı Cevabımız 65

4. Cumhurbaşkanının Yetkilerine (m.104) Yöneltilen Eleştiri
ve Bu Eleştiriye Karşı Cevabımız 70

5. Devlet Güvenlik Mahkemelerine (m.143) Yöneltilen Eleştiri
ve Bu Eleştiriye Karşı Cevabımız 72

6. Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesine Üye Seçme Yetkisine
(m.146) Yöneltilen Eleştiri ve Bu Eleştiriye Karşı Cevabımız 73

7. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna (m.159) Yöneltilen Eleştiri
ve Bu Eleştiriye Karşı Cevabımız 75
 

Bölüm 3

1982 ANAYASASININ AKSAYAN YÖNLERİ

(BİZİM ÖNERİLERİMİZ)

1. Kanun Hükmünde Kararname Çıkarma Yetkisinin verilebilmesi İçin Önemlilik, Zorunluluk, İvedilik ve Kısa Sürelilik Şartlarının Olmadığının Belirtilmesi (m.91/1) 82

2. Kanun Hükmünde Kararnamelerin Cumhurbaşkanı Tarafından Yayımlanması Zorunluluğu (m.91) 82

3. Yetki Kanunu İptal Edilmiş Kanun Hükmünde Kararnamelerin Durumu (m.91) 83

4. Cumhurbaşkanının Tek Başına Yapacağı İşlemler Sorunu (m.105) 84

5. Devlet Denetleme Kurulunun Kaldırılması (m.108) 90

6. Bazı İşlemlere Karşı Yargı Yolunun Açılması (m.125/2, 129/3, 159/4) 93

7. Askerî Yargı Alanında Yapılması Gereken Değişiklikler (m.145) 94

8. Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Seçim Usûlünün Değiştirilmesi (m.146) 95

9. Anayasa Mahkemesinin Yürürlüğü Durdurma Kararı Vermesinin Yasaklanması (m.153) 98

10. Ayrı Bir Yüce Divanın Kurulması (m.148/3, 4, 5; “m.154A”) 98

11. Askerî Yüksek İdare Mahkemesinden Subay Üyelerin Çıkarılması (m.157) 100

 

Sonuç 101

Ek: Partilerarası Uzlaşma Komisyonu Anayasa Değişikliği Teklifi Metni 103

İndeks 113

Yazarın Özgeçmişi ve Yayın Listesi 117
 


 

Copyright

c) Kemal Gözler. 2001-2004. Bu sayfaya izin almadan link verilebilir. Ancak, bu web sayfası, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, dağıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 3.3.2004 tarih ve 5101sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis cezası veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya zararın ağırlığı dikkate alınarak bunların her ikisiyle birden cezalandırmaktadır.

Aksi belirtilinceye kadar, bu kitabın internet versiyonundan bir adet yazıcı çıktısı, ticari olmayan kişisel kullanım için,  alınabilir ve keza kitabın bir adet kopyası aynı amaçla kişisel kullanıcı tarafından hard diskte saklanabilir.  

Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar

Bu kitaptan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.

Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.

Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu kitaba şu şekilde atıf yapılması önerilir:

Kemal Gözler, Anayasa Değişikliği Gerekli mi? 1982 Anayasası İçin Bir Savunma, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2001, XVI+120 s.(www.anayasa.gen.tr/adgm.htm; (erişim tarihi)

 


Editör: Kemal Gözler

Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr

İlk Konuluş: 2002 (uludag.edu.tr altında)

1 Nisan 2004 (anayasa.gen.tr altında)

Son değişiklik: 13 Mart 2009