TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ

www.anayasa.gen.tr

 

 

Kemal Gözler, Anayasa Normlarının Geçerliliği Sorunu, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,1999, VIII+320 s.

(www.anayasa.gen.tr/angecerliligi.htm; 3.5. 2004  ISBN: 976-7338-48-6

 


Kitabın Bölümleri:
Bölüm 1: Anayasa Normlarının Geçerliliğinin Önkoşulları
Bölüm 2: Üç Değişik Geçerlilik Anlayışı
Bölüm 3: Anayasa Normlarının Geçerliliğinin Asıl ve Ek Koşulları
Bölüm 4: Anayasaüstülük Sorunu
Bölüm 5: Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi Sorunu
Bölüm 6: Uluslararası Hukuk Normlarının Anayasaüstülüğü Sorunu
Bölüm 7: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Türk Hukuk Düzenindeki Yeri Sorunu
Bölüm 8: Anayasanın Ruhu Sorunu
Bölüm 9: Anayasal Teamüllerin Geçerliliği Sorunu
Bölüm 10: Geçerlilik Koşullarına Aykırılığın Müeyyidesi: Geçersizlik


 

ARKA KAPAK TANITIM YAZISI

Başka ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de, hukukçuların kişisel arzularını hukuk kuralı olarak sunmak gibi bir zaafları vardır. Oysa hukuk kurallarının koyucusu, hukukçular değil, yetkili siyasal organlardır. Anayasa kuralı koymaya aslî kurucu iktidar, anayasa kurallarını değiştirmeye tali kurucu iktidar, kanun koymaya yasama organı yetkilidir. Anayasa kuralları anayasada, kanun kuralları ise kanunlarda yer alan hükümlerden ibarettir. Anayasa kurallarını değiştirmek isteyenler, tali kurucu iktidara, yani Türkiye Büyük Millet Meclisinin nitelikli çoğunluğuna; kanunları değiştirmek isteyenler ise, yasa koyma iktidarına, yani Meclisin salt çoğunluğuna sahip olmalıdırlar.

Parlâmentoda bu çoğunlukları sağlayamayan siyasal eğilimlere mensup hukukçular, kendi kişisel görüşlerini geçerli hukuk kuralıymış gibi kabul ettirmek için, “anayasaüstülük”, “hukukun genel ilkeleri”, “anayasa içi hiyerarşi”, “uluslararası hukukun üstünlüğü”, “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Türk kanunlarına üstünlüğü”, “anayasal teamül”, “anayasanın ruhu” gibi birtakım sihirli kavram ve ilkelere başvurmaktadırlar. Bu kavram ve ilkeler, seçimlerden yenik çıkan siyasal eğilime mensup hukukçuların, seçimlerden galip çıkan ve meşru olarak hukuk kuralı koyma yetkisine sahip olan siyasal çoğunluğu etkisiz kılmak için kullandıkları araçlardır. Türk anayasa hukuku alanında bu kavram ve ilkelerin kabul edilmesi, millî iradeyi felce uğratmanın mükemmel bir yolu olacaktır.

Demokratik bir hukuk düzeninde yapılması gereken şey, anayasa ve kanun kurallarının geçerliliği konusunda, yukarıdaki kavram ve ilkeler kullanılarak belirsizlik yaratmak değil; isteniyorsa, anayasa ve kanun kurallarını öngörülen usûle uyarak önce değiştirmek, sonra da uygulamaktır. Ancak bu, her şeyden önce, bir istenç, bir irade sorunudur. Demokratik bir hukuk sisteminde ise, bu istenci, bu iradeyi açıklamaya hukukçular değil, seçmenler ve onun temsilcisi olan parlâmento yetkilidir.

 


 

Kitabın tam metnini HTML formatında aşağıdaki linklere tıklayarak indirebilirsiniz:

Bölüm 1-3 (sayfa 1-112)

Bölüm 4-7 (Sayfa 113-218)

Bölüm 8-son (Sayfa 219-320)

 

Kitabın tam metnini PDF formatında aşağıdaki linklere tıklayarak indirebilirsiniz:

Ön kapak ve iç kapaklar ve içindekiler (Sayfa I-VIII)

Giriş, Bölüm 1-3 (Sayfa 1-112)

Bölüm 4-7 (Sayfa 113-218)

Bölüm 8-10 ve Sonuç (Sayfa 219-290)

Bibliyografya, Dizin ve Arka Kapak (sayfa 291-320)


 

İçindekiler

 

 

 

 TOC \o "1-5" GİRİŞ

I. Konu ve Konuyu İfade Etmek İçin Kullanılan Terimler................................................ 1

II. Yaklaşım Biçimleri............................................................................................................. 7

III. Hukukun Genel Teorisi................................................................................................... 9

IV. Anayasa Hukukunun Pozitivist Teorisi..................................................................... 16

A. Tabiî Hukukun Reddi............................................................................................... 17

B. Değerlerin Bilinemezliği İlkesi ................................................................................. 18

C. Pozitivist Teorinin Bilim Anlayışı............................................................................ 21

1. Bilimin Konusu Objektif Olarak Bilinebilir Bir Şeydir...................................... 21

2. Bilim ile Bilimin Konusu Birbirinden Farklı Şeylerdir....................................... 22

3. Bilimin Görevi Konusunu Sadece Tanımaktır................................................... 23

4. Hukuk Bilimi Kendisine Yabancı Unsurlardan Arınmalıdır (“Saflık”)........... 24

V. Plân................................................................................................................................... 24

 

 TOC \o "1-5" Birinci Bölüm
ANAYASA NORMLARININ GEÇERLİLİĞİNİN ÖNKOŞULLARI

I. Maddî Varlık...................................................................................................................... 28

II. Normatiflik........................................................................................................................ 30

A. Normun Konusu: Beşerî Davranış......................................................................... 35

B. Normun Koyucusu: Beşerî İrade............................................................................. 39

Anayasa Hükümlerinin Normatifliği....................................................................... 43

III. Hukukîlik......................................................................................................................... 46

A. Bir Normun Hukukîliğinin Kriteri............................................................................ 46

1. Müeyyide Kriteri: Hukuk Normu Müeyyideye Bağlanan Normdur.............. 47

2. Aidiyet Kriteri: Hukuk Normu Hukuk Düzenine Ait Olan Normdur.............. 48

B. Bir Normatif Düzenin Hukukîliği Kriterinin Araştırılması..................................... 49

.... Müeyyidesiz Hukuk Normları Sorunu.................................................................... 52

1. Bir Hukuk Düzeninde Müeyyidesiz Hukuk Normları Olabilir Tezi................. 53

2. Müeyyidesiz Hukuk Normlarının Olamayacağı Tezi........................................ 53

a) Hukuken Anlamsız Normlar........................................................................... 54

b) Bağımlı Normlar............................................................................................... 55

IV. Anayasallık..................................................................................................................... 57

 

 TOC \o "1-5" İkinci Bölüm
ÜÇ DEĞİŞİK HUKUKÎ GEÇERLİLİK ANLAYIŞI

I. Aksiyolojik Geçerlilik: Tabiî Hukuk Teorisi.................................................................. 63

Aksiyolojik Geçerlilik Anlayışına Göre Anayasa Normlarının Geçerliliği.............. 71

II. Maddî Geçerlilik: Hukukî Realizm Akımı...................................................................... 72

Maddî Geçerlilik Anlayışına Göre Anayasa Normlarının  Geçerliliği Sorunu........ 81

III. Biçimsel Geçerlilik: Pozitivist Teori............................................................................. 82

Bu Üç Geçerlilik Anlayışından Hangisi veya Hangileriyle Hukuk Normunun Geçerliliği Tanımlanabilir?    88

Değerlendirme................................................................................................................. 91

1. Bir Normun Geçerliliği ile Hukuk Düzeninin Etkililiği  Arasındaki İlişki............. 94

2. Bir Normun Geçerliliği ile Bu Normun Asgarî  Etkililiği Arasındaki İlişki........... 95

 

 TOC \o "1-5" Üçüncü Bölüm
ANAYASA NORMLARININ GEÇERLİLİĞİNİN ASIL VE EK KOŞULLARI

I. Geçerliliğin Asıl (Per Quam) Koşulu:  Normun Biçimsel Geçerliliği......................... 99

II. Geçerliliğin Ek (Sine Qua Non) Koşulları.................................................................. 102

A. Global Hukuk Düzeninin Etkililiği......................................................................... 103

Anayasa Normlarının Geçerliliğinin Koşulu Olarak Global Hukuk Düzeninin Etkililiği               103

B. Bir Normun Minimum Etkililiği............................................................................... 105

Anayasa Normlarının Minimum Etkililiği............................................................. 109

Sonuç.................................................................................................................................. 111

 

 TOC \o "1-5" Dördüncü Bölüm
ANAYASAÜSTÜLÜK SORUNU

Giriş: Anayasaüstülük Kavramı....................................................................................... 113

1. Dış Anayasaüstülük - İç Anayasaüstülük........................................................... 113

2. Dar Anlamda Anayasaüstülük - Anayasa Normları  Arasında Hiyerarşi........ 114

I. Anayasaüstü Prensiplerin Varlığını Savunan Tezlerin Açıklanması...................... 119

A. Bazı Tabiî Hukuk Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezi.................................. 121

B. Bazı İnsan Hakları Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezi................................. 122

C. Millî Egemenlik İlkesinin Anayasaüstülüğü Tezi............................................... 125

D. Anayasaüstü Değerde Hukukun Genel İlkelerinin Varlığı Tezi........................ 128

E. Anayasaüstü Değerde Teamülün Varlığı Tezi..................................................... 130

F. Fransa’da Üçüncü Cumhuriyet Döneminde 1789 Bildirgesinin Anayasaüstülüğü Tezi             131

G. Türkiye’de Anayasa Mahkemesinin Bazı Kararlarında Savunulan Anayasaüstülük Tezleri     135

II. Eleştiri............................................................................................................................. 136

A. Genel Eleştiri............................................................................................................ 137

B. Özel Eleştiriler........................................................................................................... 140

1. Bazı Tabiî Hukuk Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi......... 140

2. Bazı İnsan Hakları Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi....... 141

3. Millî Egemenlik İlkesinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi..................... 141

4. Anayasaüstü Değerde Hukukun Genel İlkelerinin Varlığı Tezinin Eleştirisi 143

5. Anayasaüstü Değerde Bir Teamülün Varlığı Tezinin  Eleştirisi................... 144

6. Fransa’da Üçüncü Cumhuriyet Döneminde 1789  Bildirgesinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi 144

7. Türkiye’de Anayasa Mahkemesinin Bazı Kararlarında Savunulan Anayasaüstülük Tezlerinin Eleştirisi          146

Sonuç: Anayasaüstü Prensiplerin Hukuken Geçersizliği............................................ 148

 

 TOC \o "1-5" Beşinci Bölüm
ANAYASA NORMLARI ARASINDA  HİYERARŞİ SORUNU

I. Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi Tezlerinin Açıklanması............................... 153

A. Temel Hakların Sert Çekirdeğine İlişkin Anayasa Hükümlerinin
Diğerlerine Üstünlüğü Tezi
(Birinci Derece Temel Hakların Varlığı Tezi)............ 154

B. Millî Egemenliğe İlişkin Anayasa Normlarının Üstünlüğü Tezi........................ 158

II. Eleştiri............................................................................................................................. 161

A. Genel Eleştiri............................................................................................................ 163

B. Özel Eleştiriler........................................................................................................... 163

1. Temel Hakların Sert Çekirdeğine İlişkin Anayasal  Hükümlerin Üstünlüğü (Birinci Derece Temel Hakların Varlığı) Tezinin Eleştirisi.............................................................................................................................. 164

2. Millî Egemenliğe İlişkin Anayasa Normlarının Üstünlüğü  Tezinin Eleştirisi 166

Anayasanın Değiştirilemeyecek Hükümleri Diğer Hükümlerinden Üstün
Müdür?.......................................................................................................................... 168

Sekizinci Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansında Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi Sorunu         171

A. Almanya................................................................................................................... 173

B. Belçika....................................................................................................................... 174

C. İspanya..................................................................................................................... 174

D. İtalya......................................................................................................................... 174

G. İsviçre........................................................................................................................ 175

 

 TOC \o "1-5" Altıncı Bölüm
Uluslararası hukuk
normlarının anayasaüstülüğü sorunu

I. Açıklama.......................................................................................................................... 180

II. Eleştiri............................................................................................................................. 185

A. Teorik Argümanların Çürütülmesi........................................................................ 185

B. Pratik Argümanların Çürütülmesi.......................................................................... 186

C. Uluslararası Hukukun Bizatihi Varlığına Yönelik Eleştiriler............................... 193

Sonuç............................................................................................................................. 197

 

 TOC \o "1-5" Yedinci Bölüm
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesİnİn
Türk Hukuk Düzenİndekİ yerİ sorunu

I. Tezlerin Açıklanması...................................................................................................... 199

1. Mümtaz Soysal......................................................................................................... 200

2. Edip F. Çelik.............................................................................................................. 205

3. A. Feyyaz Gölcüklü ve A. Şeref Gözübüyük........................................................ 207

4. Tekin Akıllıoğlu........................................................................................................ 208

5. İbrahim Ö. Kaboğlu.................................................................................................. 208

6. Süheyl Batum............................................................................................................ 209

7. Necmi Yüzbaşıoğlu.................................................................................................. 210

II. Eleştiri............................................................................................................................. 211

III. Görüşümüz.................................................................................................................... 213

 

 TOC \o "1-5" Sekizinci Bölüm
Anayasanın Ruhu Sorunu

I. Açıklama.......................................................................................................................... 219

II. Eleştiri............................................................................................................................. 228

Değerlendirme.................................................................................................................... 233

 

 TOC \o "1-5" Dokuzuncu Bölüm
ANAYASAL TEAMÜLLERİN  GEÇERLİLİĞİ SORUNU

I. Genel Olarak Teamül...................................................................................................... 239

II. Klasik Anayasa Hukuku Doktrininde Anayasal Teamüller.................................... 240

A. Anayasal Teamüllerin Unsurları........................................................................... 241

1. Maddî Unsur: Uygulama................................................................................... 241

2. Manevî Unsur: Uygulamanın Hukukîliği İnancı............................................. 243

B. Anayasal Teamüllerin Hukukî Değeri................................................................... 243

1. Yazısız Anayasa Sisteminde Teamülün Hukukî Değeri  Sorunu.................. 243

.... İngiliz Anayasa Hukukunun Kaynakları................................................... 244

2. Yazılı Anayasa Sisteminde Anayasal Teamüllerin Hukukî Değeri Sorunu 247

a) Praeter Constitutionem Teamüllerin Hukukî Değeri................................. 247

a) Secundum Constitutionem Teamüllerin Hukukî Değeri.......................... 248

a) Contra Constitutionem Teamüllerin Hukukî Değeri................................. 249

Türk Anayasa Hukuku Doktrininde Anayasal Teamüllerin Değeri Tartışması.. 252

III. Geçerlilik Teorisi Açısından Anayasal Teamüllerin Geçerliliği Sorunu............... 254

A. Önkoşullar................................................................................................................ 254

1. Maddî Varlık........................................................................................................ 254

2. Normatiflik............................................................................................................ 256

3. Hukukîlik.............................................................................................................. 258

4. Anayasallık.......................................................................................................... 259

B. Per Quam Koşul...................................................................................................... 260

C. Sine Qua Non Koşullar.......................................................................................... 263

1. Global Hukuk Düzeninin Etkililiği..................................................................... 264

2. Bizzat O Normun Minimum Etkililiği................................................................. 264

Türk Hukuk Düzeninde Anayasal Teamül Olabilir mi?................................................ 266

 

 TOC \o "1-5" Onuncu Bölüm
geçerlİlİk koşullarına
aykırılığın müeyyİdesİ: Geçersİzlİk

Kanunların Geçerliliği Sorunu.......................................................................................... 272

Kanunların Anayasaya Uygunluğu Denetlenebilir mi?............................................... 275

Anayasallık Denetiminin Olmadığı Bir sistemde Anayasaya Aykırı
Kanunların Geçerliliğinin Temeli................................................................................ 277

 

Sonuç .......................................................................................................................... 281-312

Bibliyografya ............................................................................................................. 291-312

Dizin ............................................................................................................................ 313-317

Özgeçmiş ve Yayın Listesi ....................................................................................... 318-319

İstatistik ............................................................................................................................. 320

 

 

 


Yayınevi

Ekin Kitabevi
Burç Pasajı no: 27
Altıparmak - BURSA
Tel: (0224) 220 16 72 ; (0224) 223 04 37

Fax: 224-223 41 12
email: info@ekinyayinevi.com
web: wwww.ekinyayinevi.com       

 


Yayınevinden Sipariş

Tel: (0224) 220 16 72 ; (0224) 223 04 37

Fax: (224)223 41 12

http://www.ekinyayinevi.com/form.php?l=1

 

Online Satınalma

Turhan

Seçkin

Legal

Hukuk Market

Kitap Yurdu


Copyright

c) Kemal Gözler. 2001-2004. Bu sayfaya izin almadan link verilebilir. Ancak, bu web sayfası, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, dağıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 3.3.2004 tarih ve 5101sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis cezası veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya zararın ağırlığı dikkate alınarak bunların her ikisiyle birden cezalandırmaktadır.

Aksi belirtilinceye kadar, bu kitabın internet versiyonundan bir adet yazıcı çıktısı, ticari olmayan kişisel kullanım için,  alınabilir ve keza kitabın bir adet kopyası aynı amaçla kişisel kullanıcı tarafından hard diskte saklanabilir.  

Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar

Bu kitaptan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.

Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.

Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu kitaba şu şekilde atıf yapılması önerilir:

Kemal Gözler, Anayasa Normlarının Geçerliliği Sorunu, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,1999, VIII+320 s.  (www.anayasa.gen.tr/angecerliligi.htm; erişim tarihi).

 


Editör: Kemal Gözler

Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr

İlk Konuluş: 1999 (uludag.edu.tr altında)

Nisan 2005 (anayasa.gen.tr altında)

PDF Olarak: 13 Mart 2009