TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ [www.anayasa.gen.tr]

HUKUK EĞİTİMİNDE SINAVLAR  Kemal Gözler

Kemal Gözler, Hukuk Eğitiminde Sınavlar, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,1999, VIII+426 s. (www.anayasa.gen.tr/sinavlar.htm; 1.5.2004)

ISBN: 975-7338-49-4

Yayınevi: Ekin Kitabevi

Burç Pasajı no: 27

Altıparmak - BURSA

Tel: (0224) 220 16 72

Fax: (0224) 223 04 37    

                                                         Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr

Kitabın Bölümleri

Birinci Kısım:  Hukuk Eğitiminde Ölçme ve Değerlendirme Sorunu  Okumak İçin Tıklayınız

Bölüm 1: Sözlü, Yazılı ve Test Sınavlarının Karşılıklı Değerlendirilmesi

Bölüm 2: Hukuk Eğitiminde Test  Mümkün müdür?

Bölüm 3: Soru Hazırlama

Bölüm 4: Sorular Nasıl Cevaplanmalı

Bölüm 5: Test Sorularında Doğru Seçenek, Konuyu Bilmeden, Hatta Soruyu Okumadan Tahmin Edilebilir mi?

İkinci Kısım: Örnek Sınavlar

Bölüm 1: Hukuka Giriş Sınavları Hukuka Giriş Sınavları

Bölüm 2: Kamu Hukuku Sınavları Kamu Hukuku Sınavları

Bölüm 3: Anayasa Hukuku Sınavları Anayasa Hukuku Sınavları

Bölüm 4: Türk Anayasa Düzeni Sınavları Türk Anayasa Düzeni Sınavları

Sınavlar gerek öğrenciler, gerekse öğretim üyeleri arasında en çok konuşulan konulardan biridir. Öğretim üyeleri, bir dönemde ne çok sınavın olduğundan, bunlar ile ne kadar zaman kaybettiklerinden yakınırlar. Az zamanda çok kağıt okumanın yolunu keşfetmeye çalışırlar. Bazıları bir saatte yüz kağıt okuduğuyla öğünür. Öğretim üyeleri arasında sınavlar bazen bir sohbet, bazen de hararetli bir tartışma konusudur. Öğretim üyeleri kendi aralarında “ideal sınav”ın nasıl olması gerektiği konusunda teoriler geliştirirler. Ancak her nedense, bu teoriler “söz”de kalır. Bu hararetli tartışmalara katılanlardan kimse oturup sınavlar konusunda bir şey yazmaz. Sınavlar, üzerinde herkesin çok konuştuğu, ama kimsenin bir şey yazmaya cesaret edemediği konulardan biridir. Biz sınavların sadece konuşulmayıp, üzerinde yazı yazılması gereken bir konu olduğunu düşünüyoruz. Genelde sosyal bilimler ve özelde hukuk eğitiminde sınavlar meselesi, özellikle kitle eğitimi yapan fakültelerde, kanayan bir yaradır. Bunun enine boyuna, eğitimde ölçme ve değerlendirme biliminin verileri ışığında tartışılması gerekir. Böyle bir tartışmanın yeri ise herhalde fakültelerdeki öğretim üyesi dinlenme salonları değildir. Bu tartışma yazılı olarak yapılmalıdır. İşte bu kitap böyle bir düşünceden doğdu.


İlgili bölümleri okumak için aşağıdaki linkleri tıklayınız.

Hukuk Eğitiminde Ölçe ve Değerlendirme

Hukuka Giriş Sınavları

Kamu Hukuku Sınavları

Anayasa Hukuku Sınavları

Türk Anayasa Düzeni Sınavları


Bu kitabın tam metninin "Türk Anayasa Hukuku Sitesi"ne konulmasına izin veren Ekin Kitabevi sahibi Mehmet Oymak'a teşekkür ederiz. 


 

İsteme Adresi:                                                                       ISBN: 975-7338-49-4

Ekin Kitabevi, Burç Pasajı, no 27

Altıparmak - Bursa

Tel: 0224-220 16 72   Fax: 0224-223 04 37

Sipariş: www.ekinyayinevi.com

info@ekinyayinevi.com

Online Alış: www.seckin.com.tr


Yard.Doç.Dr. Kemal GÖZLER
Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi

 

 

 

HUKUK EĞİTİMİNDE SINAVLAR

 

 

 

EKİN KİTABEVİ YAYINLARI

B  U  R  S  A   -   1  9  9  9


 


Ekin Kitabevi Yayınları

ISBN: 975-7338-49-4

 

 

 

 

© Tüm hakları mahfuzdur. Bu kitabın tamamı ya da bir kısmı 5846 sayılı yasanın hükümlerine göre, kitabı yayınlayan kitabevinin izni olmaksızın, elektronik, mekanik, fotokopi, ya da her hangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılamaz, yayınlanamaz, depolanamaz.

 

Benzer dersleri okutan öğretim üyeleri, bu kitabın ikinci kısmında yer alan soruları, önceden izin almaksızın, ama bu kitabı sınav kağıdında kaynak göstermek şartıyla, kendi yaptıkları sınavlarda aynen veya değiştirerek kullanabilirler. Ancak sorulardan biri, birkaçı veya tamamı hiçbir şekilde, yazarından izin almaksızın, yayınlanamaz, özellikle müfettişlik sınavlarına hazırlık kitaplarında kullanılamaz.

 

 

 

 

Birinci Baskı: Eylül 1999

Baskı: Motif Matbaası

 

 

 

 

Dizgi ve Sayfa Düzeni: Kemal Gözler

Kapak  Düzeni: Kemal Gözler

Görüşleriniz İçin: gozler@uludag.edu.tr

 

 

 

 

Dağıtım:

Ekin Kitabevi

Altıparmak Cad.

Burç Pasajı no: 27

BURSA

Tel: 0224-220 16 72

Fax: 0224-223 04 370

 


 

İçindekiler

 

 

 

Giriş................................................................................................................... 1

Birinci Kısım
Hukuk Eğitiminde Ölçme ve
Değerlendirme sorunu 

Birinci Kısmı Okumak İçin Burasını tıklayınız

Birinci Bölüm
S
özlü, yazılı ve test sınavlarının karşılıklı değerlendİrİlmesİ

I. Geçerlilik...................................................................................................... 11

1. İstenmeyen Değişkenler..................................................................... 11

2. Kapsam Geçerliliği............................................................................... 12

3. Kolaylık/Zorluk.................................................................................... 13

4. Not Dağılımı.......................................................................................... 14

II. Güvenirlik......................................................................................................

1. Şans....................................................................................................... 15

2. Değerlendirmenin Objektifliği............................................................ 20

3. Puanlama Güvenirliliği........................................................................ 21

4. Kopya.................................................................................................... 23

5. Sınavın Uygulama Koşulları.............................................................. 29

Geçerlilik ile Güvenirlilik Arasındaki İlişki............................................ 31

III. Kullanışlılık.............................................................................................. 31

1. Maliyet.................................................................................................. 32

2. Hazırlama Süresi................................................................................... 32

3. Uygulama Süresi.................................................................................. 32

4. Uygulama Kolaylıkları......................................................................... 33

5. Puanlama Kolaylığı.............................................................................. 33

 

İkinci Bölüm
Hukuk Eğİtİmİnde test  mümkün müdür?

1. Anlatım.................................................................................................. 38

2. Dil........................................................................................................... 39

3. Çağrışım................................................................................................ 40

4. Ezbercilik............................................................................................... 40

5. Yaratıcılık.............................................................................................. 41

6. Muhakeme............................................................................................ 41

 

Üçüncü Bölüm
Soru hazırlama

1. Nasıl Hazırlamalı? Neler Sorulmalı?................................................... 43

2. Bilgi Sorusu-Problem Sorusu............................................................. 45

3. Cevap Sınırlandırılmalı........................................................................ 45

4. Ezber Değil, Özümseme ve Akıl Yürütme......................................... 46

5. Açık Kitap Sınavı................................................................................. 46

6. Cevap Anahtarını İlân Etme............................................................... 47

7. Değerlendirme...................................................................................... 48

8. Sonuçları Asma.................................................................................... 49

9. İtiraz....................................................................................................... 49

10. “Tuhaf Testler”.................................................................................. 50

Örneklerle Soru Hazırlama............................................................................ 53

A. Türk Anayasa Hukuku........................................................................... 54

1. Kanun Hükmünde Kararnamelere İlişkin Örnekler......................... 54

2. Temel Hak ve Özgürlüklere İlişkin Örnekler..................................... 60

3. Anayasa Değişikliği Usûlüne İlişkin Örnekler................................ 63

4. Yasama Dokunulmazlığı ve Sorumsuzluğu ile İlgili Örnekler........ 66

B. Anayasa Hukukunun Genel Esasları..................................................... 69

1. Devletin Kökeni Konusuyla İlgili Sorular........................................ 69

2. Hükûmet Sistemleri Konusuyla İlgili Örnek Sorular....................... 72

3. Temsilî Demokrasi, Doğrudan ve Yarı-Doğrudan Demokrasi....... 73

4. Tek-Meclislilik, İki-Meclislilik............................................................ 75

C. Hukuka Giriş.............................................................................................. 77

1. Hukuk Düzeni-Çete Düzeni Ayrımı................................................... 78

2. Sosyal Davranış Kurallarıyla İlgili Örnekler..................................... 79

3. Hukuk Normlarını Geçerliliğinin Şartlarıyla İlgili Sorular................ 81

3. Hukuk Anlayışları, Okulları, Teorileri............................................... 82

4. Hakimin Hukuk Uygulamasıyla İlgili Örnek Sorular....................... 84

 

Dördüncü Bölüm
Sorular Nasıl Cevaplanmalı

I. Nasıl Hazırlanmalı...................................................................................... 86

A. Bilgi Sorusu......................................................................................... 87

1. Yazılı Sınav...................................................................................... 87

2. Test.................................................................................................. 90

B. Problem Sorusu................................................................................... 92

Ii. Nasıl Cevaplamalı..................................................................................... 93

A. Bilgi Soruları........................................................................................ 93

B. Problem Soruları.................................................................................. 94

Beşinci Bölüm
Test sorularında doğru seçenek, konuyu bilmeden, hatta soruyu okumadan tahmin edilebilir mi?

I. Beşten İkiye İndirme............................................................................... 102

1. Karşıtlık............................................................................................... 102

2. Benzerlik.............................................................................................. 104

a) Müfettişlik Sınavları.................................................................... 105

b) ÖYS................................................................................................ 107

c) KPDS............................................................................................. 108

II. Doğru Cevabı Bulma.............................................................................. 110

1. Benzersizlik......................................................................................... 110

2. Kesişim................................................................................................ 111

a) Müfettişlik Sınavları.................................................................... 112

b) ÖYS................................................................................................ 115

c) KPDS............................................................................................. 117

İkinci Kısım
örNek sınavlar

Birinci Bölüm
HUKUKA GİRİŞ SINAVLARI

Hukuka Giriş Sınavları

I. 1997-1998 Öğretim Yılı Sınavları............................................................ 122

1. Vizeler ................................................................................................. 122

Sınav no 1 (Birinci Eğitim) .............................................................. 122

Sınav no 2 (İkinci Eğitim)................................................................ 125

2. Finaller ................................................................................................ 129

Sınav no 3 (Birinci Eğitim) .............................................................. 129

Sınav no 4 (İkinci Eğitim)................................................................ 134

 3. Bütünlemeler..................................................................................... 139

Sınav no 5 (Birinci Eğitim) .............................................................. 139

Sınav no 6 (İkinci Eğitim)................................................................ 145

II. 1998-1999 Öğretim Yılı Sınavları........................................................... 151

1. Vizeler ................................................................................................. 151

Sınav no 7 (Birinci Eğitim) .............................................................. 151

Sınav no 8 (İkinci Eğitim)................................................................ 156

2. Finaller ................................................................................................ 162

Sınav no 9 (Birinci Eğitim) .............................................................. 162

Sınav no 10 (İkinci Eğitim).............................................................. 169

 3. Bütünlemeler..................................................................................... 176

Sınav no 11 (Birinci Eğitim) ............................................................ 176

Sınav no 12 (İkinci Eğitim).............................................................. 183

 

İkinci Bölüm
Kamu HUKUKu SINAVLARI
Kamu Hukuku Sınavları

I. 1997-1998 Öğretim Yılı Sınavları............................................................ 191

1. Vizeler ................................................................................................. 191

Sınav no 1 (Birinci Eğitim) .............................................................. 191

Sınav no 2 (İkinci Eğitim)................................................................ 194

2. Finaller ................................................................................................ 196

Sınav no 3 (Birinci Eğitim) .............................................................. 196

Sınav no 4 (İkinci Eğitim)................................................................ 201

 3. Bütünlemeler..................................................................................... 206

Sınav no 5 (Birinci Eğitim) .............................................................. 206

Sınav no 6 (İkinci Eğitim)................................................................ 212

II. 1998-1999 Öğretim Yılı Sınavları........................................................... 217

1. Vizeler ................................................................................................. 217

Sınav no 7 (Birinci Eğitim) .............................................................. 217

Sınav no 8 (İkinci Eğitim)................................................................ 222

2. Finaller ................................................................................................ 227

Sınav no 9 (Birinci Eğitim) .............................................................. 227

Sınav no 10 (İkinci Eğitim).............................................................. 234

 3. Bütünlemeler..................................................................................... 240

Sınav no 11 (Birinci Eğitim) ............................................................ 240

Sınav no 12 (İkinci Eğitim).............................................................. 243

 

Üçüncü Bölüm
Anayasa HUKUKu SINAVLARI
Anayasa Hukuku Sınavları

I. 1997-1998 Öğretim Yılı Sınavları............................................................ 248

1. Vizeler ................................................................................................. 248

Sınav no 1 (Birinci Eğitim: Kamu+Uluslararası) .......................... 248

Sınav no 2 (Birinci Eğitim: Çalışma) .............................................. 253

Sınav no 3 (İkinci Eğitim)................................................................ 257

2. Finaller ................................................................................................ 260

Sınav no 4 (Birinci Eğitim: Kamu Yönetimi) ................................. 260

Sınav no 5 (Birinci Eğitim: Uluslararası İlişkiler).......................... 264

Sınav no 6 (Birinci Eğitim: Çalışma Ekonomisi)............................ 269

Sınav no 7 (İkinci Eğitim: Kamu Yönetimi) .................................. 274

Sınav no 8 (İkinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma)......................... 277

3. Bütünlemeler...................................................................................... 282

Sınav no 9 (Birinci Eğitim: Kamu Yönetimi) ................................. 282

Sınav no 10 (Birinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma)...................... 285

Sınav no 11 (İkinci Eğitim: Kamu Yönetimi) ................................ 289

Sınav no 12 (İkinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma)....................... 297

II. 1998-1999 Öğretim Yılı Sınavları........................................................... 304

1. Vizeler ................................................................................................. 304

Sınav no 13 (Birinci Eğitim: Kamu Yönetim) ................................ 304

Sınav no 14 (Birinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma) ..................... 311

Sınav no 15 (İkinci Eğitim: Kamu Yönetim) ................................. 318

Sınav no 16 (İkinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma) ...................... 325

2. Finaller ................................................................................................ 332

Sınav no 17 (Birinci Eğitim: Kamu Yönetimi) ............................... 332

Sınav no 18 (Birinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma)...................... 335

Sınav no 19 (İkinci Eğitim: Kamu Yönetimi) ................................ 342

Sınav no 20 (İkinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma)....................... 345

3. Bütünlemeler...................................................................................... 352

Sınav no 21 (Birinci Eğitim: Kamu Yönetimi) ............................... 352

Sınav no 22 (Birinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma)...................... 355

Sınav no 23 (İkinci Eğitim: Kamu Yönetimi) ................................ 362

Sınav no 24 (İkinci Eğitim: Uluslararası+Çalışma)....................... 365

 

Dördüncü Bölüm
Türk Anayasa Düzeni SINAVLARI
Türk Anayasa Düzeni Sınavları

I. 1997-1998 Öğretim Yılı Sınavları............................................................ 372

1. Vizeler ................................................................................................. 372

Sınav no 1 (Birinci Eğitim) .............................................................. 372

Sınav no 2 (İkinci Eğitim)................................................................ 376

2. Finaller ................................................................................................ 380

Sınav no 3 (Birinci Eğitim) .............................................................. 380

Sınav no 4 (İkinci Eğitim)................................................................ 383

 3. Bütünlemeler..................................................................................... 385

Sınav no 5 (Birinci Eğitim) .............................................................. 385

Sınav no 6 (İkinci Eğitim)................................................................ 388

II. 1998-1999 Öğretim Yılı Sınavları........................................................... 391

1. Vizeler ................................................................................................. 391

Sınav no 7 (Birinci Eğitim) .............................................................. 391

Sınav no 8 (İkinci Eğitim)................................................................ 394

2. Finaller ................................................................................................ 397

Sınav no 9 (Birinci Eğitim) .............................................................. 397

Sınav no 10 (İkinci Eğitim).............................................................. 400

 3. Bütünlemeler..................................................................................... 403

Sınav no 11 (Birinci Eğitim) ............................................................ 403

Sınav no 12 (İkinci Eğitim).............................................................. 406

 

GİRİŞ

 

 

 

 

Bu kitap iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda hukuk eğitiminde ölçme ve değerlendirme sorunu tartışılmıştır. İkinci kısımda ise örnek olarak benim Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinin değişik bölümlerinde okuttuğum hukuka giriş, anayasa hukuku, kamu hukuku ve Türk anayasa düzeni derslerinde yaptığım sınavlar olduğu gibi verilmiştir.

Ülkemizde hukuk eğitiminde sınavlar, üzerinde hemen hemen hiç durulmamış bir konudur[1]. Oysa, eğitim-öğretim faaliyetinin en can alıcı noktasını sınavlar oluşturmaktadır. Zira öğrencilerin başarılı olup olmadığı sınavlar ile ölçülmektedir.

Her öğrenci kendi öğrenciliği döneminde sınavların yanlış yapıldığından, gerçek bilgiyi ölçemediğinden, adaletsiz olduğundan yakınır. Ama her nedense bu öğrencilerden bazıları ileride öğretim üyesi olurlar ve onlar da yanlış, gerçek bilgiyi ölçemeyen, adaletsiz sınavlar yapmaya devam ederler.

Öğrenciler arasında en çok konuşulan konulardan birisi sınavlardır. Hatta denilebilir ki “öğrencinin kırk türküsü vardır, kırkı da sınava ilişkindir”. Öğrenciler bazı öğretim üyelerinin yaptığı sınavları o kadar zor bulurlar ki, bu sınavları ölünceye kadar unutamazlar. 60 yaşında bir öğretim üyesinin kendi öğrenciliği döneminde falan hocanın yaptığı sınavların nasıl zor olduğunu anlattığına hepimiz şahit olmuşuzdur.

Fakültelerin “öğretim üyeleri salonları”nda da en çok konuşulan konulardan birisi sınavlardır. Öğretim üyeleri, bir dönemde ne çok sınavın olduğundan, bunlar ile ne kadar zaman kaybettiklerinden yakınırlar. Az zamanda çok kağıt okumanın yolunu keşfetmeye çalışırlar. Bazıları bir saatte yüz kağıt okuduğuyla öğünür. Bazı öğretim üyeleri de okudukları sınav kağıtlarındaki “inci”leri arkadaşlarına aktarmaktan zevk duyar. Öğretim üyeleri arasında sınavlar bazen tatlı bir sohbet, bazen de hararetli bir tartışma konusudur. Öğretim üyeleri kendi aralarında “ideal sınav”ın nasıl olması gerektiği konusunda teoriler geliştirirler. Ancak her nedense, bu teoriler “söz”de kalır. Bu hararetli tartışmalara katılanlardan kimse oturup “sınavlar” konusunda bir şey yazmaz. Sınavlar, üzerinde herkesin çok konuştuğu, ama kimsenin bir şey yazmaya cesaret edemediği konulardan biridir. Sınavlar, üzerinde konuşulması serbest, ama yazı yazılması yasak olan bir konudur.

Bu nedenle, bizim bu çalışmamız pek muhtemelen bazı hocalarımız ve meslektaşlarımız tarafından yadırganacaktır. Biz sınavların sadece konuşulmayıp, üzerinde yazı yazılması gereken bir konu olduğunu düşünüyoruz. Genelde sosyal bilimler ve özelde hukuk eğitiminde “ölçme ve değerlendirme”, yani sınavlar meselesi, özellikle kitle eğitimi yapan fakültelerde kanayan bir yaradır. Bunun enine boyuna, eğitimde ölçme ve değerlendirme biliminin verileri ışığında tartışılması gerekir. Böyle bir tartışmanın yeri ise herhalde fakültelerdeki öğretim üyesi dinlenme salonları değildir. Bu tartışma yazılı olarak, yani kitap ve makaleler ile yapılmalıdır.

Bazı hocalarımız ve meslektaşlarımız ise bu kitabın birinci kısmından ziyade, yaptığım sınavları yayınladığım ikinci kısmını yadırgayacaklardır. Sınav sorularını yayınlamanın bilimsel bir faaliyet olmadığını ileri süreceklerdir. Şüphesiz ki, sınavlarda sorulan soruların bizatihi bilimsel bir değeri yoktur. Ancak “eğitimde ölçme ve değerlendirme” diye bir bilim dalının olduğu da tartışmasızdır. Bu bilim dalının konusu ise sınavlardır. İşte kitabımın ikinci kısmı, bilim değil, ama bilimin konusudur. Diğer bir ifadeyle, kitabımın ikinci kısmı, sınavlar üzerine yapılacak bilimsel bir tartışmada, üzerinde eleştiriler yapılacak bir malzeme görevi görebilir. Ben yaptığım sınavları hocalarımın ve meslektaşlarımın eleştirisine sunuyorum.

Birinci kısımda ölçme ve değerlendirme konusundaki teorik tartışmalardan sonra, kitabın ikinci kısmına sınavlarda sorduğum soruları örnek olarak özellikle koydum. Zira, ölçme ve değerlendirme konusunda bazı teorik bilgilere sahip olmak yetmemekte, onları pratiğe aktarmak, yani sorular hazırlamak gerekmektedir. Ustaca sorular hazırlamak ise, tecrübe işidir. Herkes sıfırdan başlayarak bu tecrübeyi edinmeye kalkarsa, bu çok zaman alır. Ben karınca kararınca, kendi edindiğim tecrübeyi meslektaşlarımın istifadesine sunuyorum.

Bazı hocalarımız ve meslektaşlarımız yaptığım sınavları yayınlamamı bir bakımdan daha yadırgayabilirler. Bazı öğretim üyeleri sınavlarda sordukları soruları bir “devlet sırrı” gibi saklamaktadırlar. Ancak buna rağmen öğrenci sayısı kalabalık her fakültede sorular şu ya da bu şekilde dışarı çıkmakta ve fotokopicilerde satılmaktadır. Her öğretim üyesinin geçen yıllarda sorduğu soruların önemli bir kısmını fotokopicilerde bulmak mümkündür. Bu nedenle, eğer sınavlar bir “sır” ise, bu “sır” zaten fotokopiciler tarafından “ifşa” edilmektedir. Dolayısıyla, diğer öğretim üyelerinin sınavları için fotokopicilerin yaptığı bu “ifşa” işini, kendi sınavlarım için bizzat ben yapıyorum.

Ayrıca belirtelim ki, kanımızca, önceki yıllarda sorulan soruların öğrenciler tarafından bilinmesinde hiçbir sakınca yoktur. Bir kere, öğrencinin geçmiş yıllarda öğretim üyesinin nasıl sorular sorduğu konusundaki merakı meşru bir meraktır. Kendi çalışmasını ona göre yönlendirecektir. Kaldı ki, kanımızca, önceki yıllardaki soruların bilinmesi ve onlara çalışılması da, bir nevi dersi öğrenmektir. Bu yolla öğrenci sınava etkin bir şekilde hazırlanmaktadır. Ülkemizde 20-30 yıldır lise öğrencileri üniversite giriş sınavına esas itibarıyla bu yolla, yani önceki yıllarda sorulmuş soruları çözerek hazırlanmaktadır. Eğer sınav sorularının yayınlanması konusunda bir sakınca olsaydı, sınav konusunda ülkemizdeki en uzman kuruluş olan ÖSYM soruları sınavı izleyen gün gazetelerde yayınlamazdı.

Diğer yandan bazı öğretim üyeleri, sınav sorularının nasıl hazırlanacağı tartışmasının alenî olarak yapılmasından da endişe duyabilirler. Bu tür öğretim üyeleri bu tartışmaların yapılması ve soruların yayınlanmasıyla sınavın “incelikleri”nin deşifre olabileceğinden endişe duymaktadırlar. Kanımca bu haksız bir endişedir. Öğrencinin gireceği sınavın inceliklerini öğrenmesinde ve ona göre hazırlanmasında yarar vardır. Öğrenci dersi bilmediği için sınıfta kalmalı, yoksa bu “incelikleri” keşfedemediği için değil.

***

Özenle belirtmem isterim ki, benim çalışmam hacmi bakımından bir ilk olarak görülebilir. Ancak mantığı ve yapısı bakımından bir ilk değildir. Zeki Hafızoğulları’nın 1987 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi’nde yayınlanan “Hukuk Öğretiminde Test Mümkün müdür: Ceza Hukukunda Bir Sınav Denemesi” başlıklı makalesi[2] bu alandaki ilk çalışmadır. Yazar bu çok değerli makalesinde ilk önce ölçme ve değerlendirme sorununa değiniyor, sonra da hukuk eğitiminde test türü sınavların uygulanıp uygulanamayacağını tartışıyor. Ve makalesine ek olarak, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde muhtemelen 1984-1985 ve 1985-1986 öğretim yıllarında yaptığı ceza hukuku sınavlarında sorduğu soruları yayınlıyor. Dolayısıyla bizim bu kitabımız Hafızoğulları’nın makalesinin şemasını izlemektedir. İleride dipnotlarından da görüleceği gibi biz Hafızoğulları’nın bu çalışmasından büyük ölçüde yararlandık. Amacımız Hafızoğulları’nın başlattığı bu tartışmaya katkıda bulunmaktan ibarettir. Dileğimiz o dur ki, hukuk eğitiminde ciddî bir sorun olarak duran ölçme ve değerlendirme sorunu üzerinde daha profesyonel çalışmaların yapılması ve bu alana kendisini adamış uzmanların yetişmesidir.

***

“Eğitimde ölçme ve değerlendirme” ayrı bir bilim dalıdır. Eğitim fakültelerinde bu konuda dersler verilmektedir. Ülkemizde ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri eğitimde ölçme ve değerlendirme konusunda gerekli formasyona genellikle sahiptir. Ancak üniversitelerde çalışan öğretim elemanlarının (eğitim fakültelerinde çalışanlar hariç) eğitimde ölçme ve değerlendirme formasyonu yoktur. Oysa, bu kişiler de eğitim faaliyetini yürütmekte, sınavlar yapmakta, yani “eğitimde ölçme ve değerlendirme” metotlarını pek de bilmeden uygulamaktadırlar. Kanımızca, üniversitelerde eğitim ve öğretim faaliyetine katılan her öğretim elemanı eğitimde ölçme ve değerlendirme konusunda formasyon sahibi olmalıdır. Bu konuda mevcut öğretim elemanlarının bir kurstan geçirilmesi düşünülebilir. Böyle bir kurs düzenlenmedikçe, öğretim üyelerinin eğitimde ölçme ve değerlendirme kitapları alarak, kendi başlarına, bu bilim dalının minimum bilgilerini öğrenmeleri gerekir.

***

Son olarak şunu da belirtmeliyiz: Biz, bir anayasa hukukçusu olarak, haliyle eğitimde ölçme ve değerlendirme konusunda uzman değiliz. Bu çalışmada “ölçme ve değerlendirme” alanına girmiş isek de, bu bilim dalına müdahale etmek gibi bir amacımız yoktur. Tersine ondan istifade ettik. Ölçme ve değerlendirme kitaplarından okuduğumuz teorik bilgileri hukuk alanına uygulamaya çalıştık. Belki bizim çalışmamız, ölçme ve değerlendirme bilimi için üzerinde eleştiri yapabileceği bir malzeme oluşturur. Nihayet belirtelim ki, ölçme ve değerlendirme biliminin kendi başına bir varlık nedeni yoktur. Zira, ölçme ve değerlendirme ile ölçülen şey daima bir başka bilim dalının bilgileridir. Dolayısıyla başka bilim dallarında çalışan öğretim üyeleri de sınav yaptıklarına göre, bir “ölçme ve değerlendirme faaliyeti” yapmaktadırlar. O halde, ölçme ve değerlendirme faaliyetinde bulunan öğretim üyelerinin, faaliyetlerinde karşılaştıkları güçlükleri tartışmaya açmaları, bu faaliyet sonucunda edindikleri tecrübeleri meslektaşlarının eleştirisine sunmaya hakları vardır.

Ancak her şeye rağmen, yazmak riskli bir şeydir; üstelik uzmanlık alanı dışında yazmak hepten riskli bir şeydir. Bizim bu çalışmamızda, yaptığımız hataları bize bildirecek, bizi eleştirecek eğitim bilimcilerine şükran borcumuz olacaktır.

***

İkinci kısımda yer alan soruların doğru cevapları kasten verilmemiştir. Zira, cevaplar konulsaydı, bu soruları çözerek sınava hazırlanan öğrenciler, soruları çözmek için kitaplara bakmak, gerekli araştırmaları yapmak yerine doğrudan cevap anahtarına bakabilirlerdi. Bu ise onların konuları öğrenmelerine engel olabilirdi.

***

Çalışmamızın bir yandan hukuk dersleri veren ve bu derslerden sınav yapan meslektaşlarımıza, diğer yandan da sınavlara hazırlanan öğrencilerimize yararlı olmasını dileriz.


 

[1].   Bu konuda istisna oluşturan şu iki çalışmayı anmak gerekir: Hikmet Sami Türk, “Sınavlar”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XXVI, 1969, Sayı 1-2, s.349-363; Zeki Hafızoğulları, “Hukuk Öğretiminde Test Mümkün Müdür?”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XXXIX, 1982-1987, Sayı 1-4, s.17-45. Hikmet Sami Türk’ün bu çalışması esas itibarıyla 1968 öğrenci olaylarından sonra gerçekleştirilen sınav yönetmeliklerindeki değişiklikleri incelemektedir. Sınavlarda “ne ölçülmeli”, “nasıl ölçülmeli” sorularından ziyade, bu makalede, “sınavlar üniversite eğitiminin sonunda mı, yoksa yılın sonunda mı yapılmalı”, “sınav dönemleri ne zaman olmalı”, “ara yoklamalar faydalı mı”, “sınav yazılı mı, sözlü mü olmalı” gibi sorular sorulup tartışılmıştır. Keza makalede Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki son beş yıllık (1963-1968) sınav sonuçları değerlendirilmiştir. Hafızoğulları’nın makalesine ise aşağıda ayrıca değinilecektir.

[2].   Hafızoğulları, op. cit., s.17-45.

 

 

İlgili bölümleri okumak için aşağıdaki linkleri tıklayınız.

Hukuk Eğitiminde Ölçe ve Değerlendirme

Hukuka Giriş Sınavları

Kamu Hukuku Sınavları

Anayasa Hukuku Sınavları

Türk Anayasa Düzeni Sınavları

 


Copyright

(c) Kemal Gözler. 2001-2004. Bu kitaba izin almadan link verilebilir. Ancak, bu kitap, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, daıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. İzin için kgozler@hotmail.com adresine başvurunuz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis cezası ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.

Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar

Bu kitaptan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.

Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.

Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu kitaba şu şekilde atıf yapılması önerilir:

Kemal Gözler, Hukuk Eğitiminde Sınavlar, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,1999, VIII+426 s. (www.anayasa.gen.tr/sinavlar.htm; erişim tarihi)


Bu kitabın tam metninin "Türk Anayasa Hukuku Sitesi"ne konulmasına izin veren
Ekin Kitabevi sahibi sayın Mehmet Oymak'a teşekkür ederiz. 


Editor: Kemal Gözler

E-Mail: Kgozler@hotmail.com

Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr