TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ

 anayasa.gen.tr

Kemal Gözler, Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa, Ekin, 2004'ten alınmıştır.

Bölüm 1
Türk anayasa hukukunun
Bilgİ Kaynakları
[1]

 

 

 

 

“Türk anayasa hukukunun bilgi kaynakları”[2], Türk anayasa hukuku kurallarının bulunacağı yerleri ve bunların kapsamları hakkında bilgi edinilecek belgeleri ifade eder. Türk anayasa hukukunun bilgi kaynaklarını “mevzuat”, “yargı kararları” ve “bilimsel eserler” olmak üzere üçe ayırıp inceleyebiliriz:

I. Mevzuat (anayasalar, Kanunlar, kanun hükmünde kararnameler, VS.) 

Şüphesiz anayasa hukukunun bilgi kaynakları arasında en önemlisi anayasalardır. Doğal olarak bir anayasal meseleyle karşılaşıldığında yapılması gereken ilk şey, o konuda anayasada bir kural olup olmadığına bakmaktır. Keza pek çok anayasal meselenin çözümü için, kanun, kanun hükmünde kararname, TBMM İçtüzüğü gibi çeşitli pozitif hukuk metinlerine bakmak gerekir. İşte bu tür pozitif hukuk metinlerinin hepsine birden genel olarak “mevzuat” denir. Mevzuatın bulunabileceği yerler, “resmî kaynaklar” ve “özel kaynaklar” olarak iki gruba ayrılabilir.

A. Resmî Kaynaklar

Resmî kaynaklar arasında Resmî Gazete, Düstur, Külliyatlar ve TBMM Tutanak Dergisi yer alır.

1. Resmî Gazete.- Resmî Gazete, Ankara’da 1920’de kurulmuştur. 1927’den beri düzenli olarak yayınlanmaktadır. Resmî Gazete, RG harfleriyle kısaltılır. Resmî Gazete, Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü tarafından Ankara’da yayımlanmaktadır. Gazete bayilerinde satılmaz. Abone olanlara gönderilir. Resmî Gazete kural olarak günlüktür; ancak bazen acele yayınlanması lazım gelen bir metin için aynı gün ikinci bir sayı daha çıkarılır. Buna “mükerrer sayı” denir. Resmî Gazetenin  1997 yılında buyana olan sayılarına bir ücretli site olan http://www.rega. com.tr adresinden ulaşılabilir ve bu sitede arama yapabilir. 2000 yılından beri Resmî Gazetenin sayılarına ücretsiz olarak http://rega.basbakanlik.gov.tr  adresinden ulaşılabilmektedir. Resmî Gazeteye atıf usûlü genellikle şöyledir (örnek): RG, 3.5.2002, Sayı 24744, s.20.

2. Düstur.- Osmanlı Devleti döneminde devlet mevzuatının bir araya getirilerek bastırılması ilk defa 1851 yılında gerçekleştirilmiştir. Fakat bu alanda ilk önemli eser, “Düstur” adı altında 1863 yılında çıkarılma başlanmıştır. Düsturun Cumhuriyet döneminde de yayınlanmasına devam edilmektedir. Bu eser beş gruba (tertibe) ayrılır.

Birinci Tertip: 1908 yılına kadar yayınlanan mevzuatı içerir.

İkinci Tertip: 1908-1920 yıllarını kapsar. 12 cilttir.

Üçüncü Tertip: 23 Nisan 1923’ten 27 Mayıs 1960 tarihine kadar yayınlanan kanunları içerir. Toplam 41 cilttir.

Dördüncü Tertip: 27 Mayıs 1960 ile 7 Eylül 1961 tarihleri arasında Millî Birlik Komitesi ve Kurucu Meclis tarafından yayınlanan kanunlar bir cilt halinde dördüncü tertip düstur olarak basılmıştır.

Beşinci Tertip: 1 Kasım 1961 tarihinden bu güne yayınlanan kanunlar beşinci tertibi oluşturur.

Düstura atıf usûlü genellikle şöyledir (örnek): Düstur, Tertip 5, Cilt 22, s.3.

3. Külliyatlar.- Anayasa, anayasa değişiklikleri, kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük ve Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan yönetmelikler, Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan şu değişir yapraklı ciltler şeklinde olan şu külliyatlarda toplanmıştır:

Yürürlükteki Kanunlar Külliyatı  (6 Cilt)
Kanun Hükmünde Kararnameler Külliyatı  (3 Cilt)
Yürürlükteki Tüzükler Külliyatı  (3 Cilt)
Bakanlar Kurulu Kararıyla Yürürlüğe Konulan Yönetmelikler Külliyatı  (2 Cilt)

Bu külliyatlar, Başbakanlık Basımevi Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından CD olarak da çıkarılmıştır. Keza bunlara internet üzerinden Başbakanlık “Mevzuat Bilgi Sistemi”nden (http://mevzuat.basbakanlik. gov.tr) de ulaşılabilir.

4. TBMM Tutanak Dergisi.- Eski adı Zabıt Ceridesi olan Tutanak Dergisi, Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan Genel Kurul görüşmelerinin tutanaklarını ve bu görüşmelere dayanak teşkil eden metinleri, özellikle kanun teklif ve tasarılarını, komisyon raporlarını vs. içerir. Şu halde bir anayasa değişikliği teklif veya tasarı metinlerinin gerekçesini ve bu metinde komisyonlarda ne gibi değişiklikler olduğunu tespit etmek için tutanak dergilerine bakmak gerekir. Dolayısıyla anayasa değişikliklerinin hazırlık çalışmaları (travaux préparatoires) için TBMM Tutanak Dergisi çok önemli bir kaynaktır. Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanaklarına internet üzerinden http://www.tbmm.gov.tr adresinden de ulaşılabilir.

1961 Anayasasının hazırlık çalışmaları için Temsilciler Meclisi Tutanak Dergisine bakmak gerekir. 1982 Anayasasının hazırlık çalışmaları için ise Danışma Meclisi Tutanak Dergisine bakılabilir.

B. Özel kaynaklar

Yukarıda belirtilen resmî kaynakların dışında birçok özel kişinin yaptığı anayasa derlemeleri ve anayasa hukukuyla ilgili kanun derlemeleri de vardır.

- Suna Kili  ve Şeref Gözübüyük, Türk Anayasa Metinleri, Ankara, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2000 (Bu derleme 1808’den bu yana bütün Türk anayasalarını ve anayasal belgelerini içermektedir).
- Server Tanilli, Anayasalar ve Siyasal Belgeler, İstanbul, Cem Yayınevi, 1976. (Bu derleme 1808’den bu yana bütün Türk anayasalarını [1982 Anayasası hariç] ve anayasal belgelerini ve keza bazı yabancı anayasaları içermektedir).
- Kazım Öztürk, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Ankara, Ajans Türk Matbaası, 1966, 2 cilt. (Bu derleme 1961 Anayasasının hazırlık çalışmalarını içermektedir).
- Osman Selim Kocahanoğlu, Gerekçeli ve Açıklamalı Anayasa, İstanbul, Temel Yayınları, 1993, 636 s.  (Bu derleme 1982 Anayasasının hazırlık çalışmalarını içermektedir).
- Kemal Gözler, Türk Anayasaları, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 1999.
- Kemal Gözler, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2003. (Her yıl yeni baskısı yapılır).

Türk anayasa metinlerine internet üzerinden pek çok adresten ulaşılabilir. Örneğin: http://www.tbmm.gov.tr; http://www.anayasa.gov.tr/aym03.htm; http://www.yargitay.gov.tr; http://www.basbakanlik.gov.tr.

Gerek anayasa, gerekse kanun metinlerine çeşitli özel kuruluşların hazırladıkları mevzuat CD’lerinden de ulaşılabilir. Bunların arasında Kazancı Bilişim Teknolojileri Ticaret Limited Şirketinin hazırladığı ve piyasaya sunduğu “T.C. Ana Mevzuat” CD’si sayılabilir. Bu CD her ay güncelleştirilmektedir. İnternette çeşitli özel kişi ve kurumların hazırladığı mevzuat siteleri de vardır. Bunların arasında Kazancı Lkt.Şti.’nin hazırladığı http://www. kazanci.com.tr adresinde yer alan siteyi önemle zikretmek gerekir. Bu sitede ücretsiz olarak mevzuat araştırması yapılabilir. Ama bulunan mevzuatın tam metnine ulaşmak için abone olmak gerekir. İnternette daha pek çok, ücretli veya ücretsiz mevzuat sitesi vardır.

Ayrıca kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük ve başlıca yönetmeliklere Yargıtayın http://www.yargitay.gov.tr  adresindeki sitesinden ücretsiz olarak da ulaşılabilir. Ancak bu site zamanında güncelleştirilmemektedir. Yeni kabul edilen kanunların metinlerine ve keza gerekçe ve meclis görüşmelerine http://www.tbmm.gov.tr  adresinde yer alan Türkiye Büyük Millet Meclisinin sitesinden ulaşılabilir.

Mevzuat ararken, internette, o mevzuatla ilgili olan kamu kurum ve kuruluşunun web sayfaları da ziyaret edilebilir. Örneğin TBMM İçtüzüğü, TBMM’nin internet sitesinden (www.tbmm.gov.tr) indirilebilir. Anayasa Mahkemesinin Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usûlleri Hakkında Kanun ve keza Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü Anayasa Mahkemesinin internet sitesinden (www.anayasa.gov.tr) sağlanabilir.

II. Yargı Kararları

Türk anayasa hukukunun diğer kaynakları yüksek mahkemelerinin vermiş olduğu kararlardır. Bu yüksek mahkemelerin başında haliyle Anayasa Mahkemesi gelir.

A. Anayasa Mahkemesi Kararları

Bir anayasal mesele hakkında anayasada kural yoksa o konuda Anayasa Mahkemesinin kararlarına bakmak gerekir. Keza bir anayasal mesele hakkında Anayasada kural olsa bile bu kuralın Anayasa Mahkemesinin tarafından nasıl yorumlandığını bilmek gerekir. Bunun için de yine Anayasa Mahkemesi kararlarına başvurmak lazımdır.

Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede ve Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi nde yayınlanmaktadır. Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisinin ilk sayısı 1964 yılında yayınlanmıştır. En son olarak 37’nci sayısı yayınlanmıştır. Bu Dergi Üniversite Kütüphanelerinde genellikle bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına örnek olarak şu şekilde atıf yapılır: Anayasa Mahkemesi, 23 Haziran 1998 Tarih ve E.1998/3, K.1998/28 Sayılı Karar,  AMKD, Sayı 35, Cilt 1, s.211. Türk Anayasa Mahkemesi kararlarına http://www.anayasa.gov.tr adresinde bulunan Anayasa Mahkemesinin resmî internet sitesinden ulaşmak mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararları hakkında şu değişir yapraklı dört ciltlik derlemeyi de zikretmek gerekir: Mustafa S. Aykonu ve E. Aydın Özkul, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, Cilt I ve II: 1981; Cilt III: 1987; Cilt IV. Keza Anayasa Mahkemesi kararlarına Kazancı  Ltd.Şti. tarafından hazırlanan “İçtihat Bilgi Bankası” CD’sinden ve www.kazanci.com.tr adresinde bulunan siteden de ulaşılabilir. Anayasa Mahkemesi kararına bir CD’den veya internetten ulaşılmışsa, bu karara atıf yapılırken kaynak olarak Anayasa Mahkemesi kararının tarih ve sayı numaralarından CD’nin adı veya internet sitesinin adresi belirtilmelidir.

B. Diğer yüksek mahkeme Kararları

Anayasa Mahkemesi dışındaki diğer yüksek mahkemelerin pek çok kararı da anayasa hukukuyla ilgilidir. Bu nedenle Danıştay, Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi gibi yüksek mahkemelerin kararlarının nerelerde bulunacaklarını da bilmek gerekir.

1. Danıştay Kararları.- Danıştay kararları 1937-1971 yılları arasında Danıştay Kararlar Dergisinde; 1971-2002 yılları arasında Danıştay Dergisinde yayınlanmıştır. 2003 yılından itibaren ise Danıştay kararları Danıştay Kararlar Dergisi isimli yeni bir dergide yayınlanmaya başlanmıştır. Bu dergi yılda üç defa çıkmaktadır. Danıştay kararlarına örneğin şöyle atıf yapılır: Danıştay Sekizinci Dairesi, 27 Haziran 2000 Tarih ve E.1998/5912, K.2000/4951 Sayılı Karar, Danıştay Dergisi, Sayı 104, s.415-418. Danıştay kararlarına Kazancı Ltd.Şti. tarafından hazırlanan “İçtihat Bilgi Bankası” CD’sinden (ve keza www.kazanci.com.tr adresinden) de ulaşılabilir.

2. Yargıtay Kararları.- Yargıtay kararları Yargıtay Kararlar Dergisinde (YKD) yayınlanmaktadır. Bu dergi YKD şeklinde kısaltılmaktadır. Yargıtay kararlarına ayrıca internet üzerinden http://vakif.yargitay.gov.tr adresinden ulaşılabilir. Yargıtay kararlarına atıf usûlü örneğin şöyledir: Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesi, 17 Kasım 1986 Tarih ve E.1986/4898, K.1986/ 7786 Sayılı Karar, Yargıtay Kararlar Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, s.200. Yargıtay kararlarına Kazancı Ltd.Şti. tarafından hazırlanan “İçtihat Bilgi Bankası” CD’sinden (ve keza www.kazanci.com.tr adresinden) de ulaşılabilir.

4. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi  Kararları.- Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin kararları Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Dergisinde  yayınlanmaktadır. Bu dergi, AYİMD şeklinde kısaltılmaktadır. Bu derginin en son 2002 yılında 17’nci sayısı yayınlanmıştır. Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin kararlarına internet üzerinden http://www.msb.gov.tr/prgs/ayim/Ayim_ kararlar.asp adresinden ulaşılabilir. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi kararlarına atıf usûlü örneğin şöyledir: Askerî Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi, 28 Mart 2001 Tarih ve E.2000/583, K.2001/253, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Dergisi, Sayı 16, s.260-266.

5. Uyuşmazlık Mahkemesi Kararları.- Uyuşmazlık Mahkemesinin kararlarının yayınlandığı bir dergi yoktur. Uyuşmazlık Mahkemesinin kararları Resmî Gazetede yayınlanmaktadır. Dolayısıyla bu kararları Resmî Gazetede aramak gerekir. Uyuşmazlık Mahkemesinin bir internet sitesi yoktur. Bununla birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına Kazancı Ltd.Şti. tarafından hazırlanan “İçtihat Bilgi Bankası” CD’sinden (ve keza www.kazanci. com.tr adresinden) de ulaşılabilir. Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına atıf usûlü örneğin şöyledir: Uyuşmazlık Mahkemesi, 3 Mayıs 1999 Tarih ve E.1999/1, K.1999/11 Sayılı Karar, Resmî Gazete, 8 Haziran 1999, Sayı 23719, s.25.

6. Yüksek Seçim Kurulu Kararları.- Yüksek Seçim Kurulu bir yüksek mahkeme, bir yargı organı değildir. Ama seçim uyuşmazlıklarını hakkında kesin karar verme yetkisine sahip bur yüksek kuruldur. Yüksek Seçim Kurulunun kararları Türk seçim hukukunun, dolayısıyla Türk anayasa hukukunun bir kısmının doğrudan doğruya kaynağıdır. Yüksek Seçim Kurulunun bazı önemli kararları Resmî Gazete’de yayınlanır. Yüksek Seçim Kurulunun kararlarının yayınlandığı özel bir dergi yoktur. Bununla birlikte kararların toplandığı çeşitli yayınlar söz konusudur. Örneğin: Yüksek Seçim Kurulu Kararları: 1991-1992 Yılları, Ankara, 1993; Yüksek Seçim Kurulu Kararları: 1993-1994 Yılları, Ankara, 1996; Yüksek Seçim Kurulu İlke Kararları: 1995-1996-1997 Yılları, Ankara, 1999.

III. Bilimsel Eserler

Türk anayasa hukukunun üçüncü bilgi kaynağı bilimsel eserlerdir. Bilimsel eserler genel eserler, monografiler ve makaleler olarak üç grup altında toplanabilir. Genel eserler Türk anayasa hukukunun bütünü hakkında bilgi verirler. Monografiler Türk anayasa hukuku alanında belirli bir konuyu derinlemesine inceleyen kitaplardır. Örneğin kanun hükmünde kararnameler üzerine yazılmış bir kitap bir monografidir. Makaleler ise belirli bir konu hakkında yazılmış ve bir monografi teşkil etmeyecek uzunlukta kısa inceleme yazılarıdır. Makaleler dergilerde yayınlanır.

A. Genel Eserler

Türk anayasa hukuku alanında yazılmış başlıca genel eserler şunlardır:

ALDIKAÇTI (Orhan), Anayasa Hukukumuzun Gelişmesi ve 1961 Anayasası, İstanbul, İ.Ü. Hukuk Fakültesi Yayınları, Dördüncü Baskı, 1982, 410 s.

ARSEL (İlhan), Türk Anayasa Hukukunun Umumî Esasları (Birinci Kitap: Cumhuriyetin Temel Kuruluşu), Ankara, Mars Matbaası, 1965, 471 s.

BAŞGİL (Ali Fuat), Esas Teşkilat Hukuku: Türkiye Siyasî Rejimi ve Anayasa Prensipleri (Cilt I, Fasikül I), İstanbul, Baha Matbaası, 1960, 272 s.

DAL (Kemal), Türk Esas Teşkilât Hukuku, Ankara, Bilim Yayınları, İkinci Baskı, 1986, 304 s.

ESEN (Bülent), Türk Anayasa Hukuku, Ankara, Ayyıldız Matbaası, 1971, 156 s.

GÖREN (Zafer), Anayasa Hukukuna Giriş, İzmir, Barış Yayınları, 1997, 558 s.

GÖZLER (Kemal), Türk Anayasa Hukuku, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2000, 1071 s.

GÖZLER (Kemal), Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2000, 560 s.

Özbudun (Ergun), Türk Anayasa Hukuku, Ankara, Yetkin Yayınları, Yedinci Baskı, 2002, 436 s.

ÖZÇELİK (Selçuk), Esas Teşkilât Hukuku Dersleri (İkinci Cilt: Türkiye’nin Siyasî Rejimi  ve Müesseseleri), İstanbul, İ.Ü. Hukuk Fakültesi Yayınları, 1976, 305 s.

RUMPF (Christian), Türk Anayasa Hukukuna Giriş, Ankara, 1995, 201 s.

SABUNCU (Yavuz), Anayasaya Giriş, Ankara, İmaj Yayıncılık, Dokuzuncu Baskı, 2003, 360 s.

Soysal (Mümtaz), 100 Soruda Anayasanın Anlamı, İstanbul, Gerçek Yayınevi, Onbirinci Baskı, 1997, 281 s.

TANÖR (Bülent) ve YÜZBAŞIOĞLU (Necmi), 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku, İstanbul, YKY Yayınları, İkinci Baskı, 2002, 536 s.

- Bunlara şu iki “pratik çalışma” kitabını da eklemek gerekir:

TUNÇ (Tunç) ve BİLİR (Faruk), Anayasa Hukuku Uygulamaları, Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, 2002, 137 s.

ODER (Bertil Emrah) ve KANADOĞLU (O. Korkut), Aktif Öğrenme İçin Anayasa Hukuku Pratik Çalışmaları, İstanbul, Beta Yayınları, 2001, 120 s.

B. Monografiler

Anayasa hukukunu bütünüyle inceleyen sistematik eserlerin aksine, monografiler bu hukuk dalındaki sadece bir konuyu derinlemesine inceler. Bu tür eserler, inceledikleri konunun ince ayrıntılarına kadar iner. Yüksek lisans tezleri, doktora tezleri, eskiden mevcut olan doçentlik tezleri ve profesörlük takdim çalışmaları monografik nitelikte eserlerdir. Tüm anayasa hukuku monografilerinin bir listesini yapmak mümkün değildir. Burada monografilere örnek olsun diye birkaç çalışmayı sadece zikrediyoruz:

ANAYURT (Ömer), Türk Anayasa Hukukunda Toplanma Hürriyeti, İstanbul, kazancı Yayınları, 1998, 208 s.

BİLİR (Faruk), Türkiye’de Milletvekilliği ve Milletvekilliğinin Sona Ermesi, Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, 2001, 194 s.

GÖZLER (Kemal), Kanun Hükmünde Kararnamelerin Hukukî Rejimi, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2000, 300 s.

İBA (Şeref), Türkiye’de Meclis Başkanlığı ve Başkanlık Divanı, Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, 2001, 296 s.

KUZU (Burhan), Olağanüstü Hal Kavramı ve Türk Anayasa Hukukunda Olağanüstü Hal Rejimi, İstanbul, Kazancı Yayınları, 1993, 487 s.

Onar (Erdal), 1982 Anayasasında Anayasayı Değiştirme Sorunu, Ankara, 1993, 201 s.

TURHAN (Mehmet), Hükûmet Sistemleri ve 1982 Anayasası, Ankara Gündo-ğan Yayınları, İkinci Baskı, 1993, 211 s.

TÜLEN (Hikmet), Türk Anayasa Hukukunda Bakanların Cezaî Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması, Konya, Mimoza, 1999, 204 s.

C. Makaleler: Dergiler (Süreli Yayınlar)

Makaleler, monografi gibi sadece tek bir konuyu inceleyen ama monografiden çok daha kısa olan çalışmalardır. Makaleler bilimsel ve meslekî dergilerde yayınlanırlar. Burada Türk anayasa hukuku alanında yazılmış bütün makalelerin listesini yapmak haliyle imkansızdır. Aşağıdaki makaleler sırf örnek oluşturması için bir iki makale örneği verilmiştir:

ARSLAN (Zühtü), “Temel Hak Ve Hürriyetlerin Sınırlanması: Anayasanın 13. Maddesi Üzerine Bazı Düşünceler”, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, 2002, Cilt 19, s.216-231.

GÖZLER (Kemal), “Türk Anayasa Yargısında Anayasallık Bloğu Kavramına İhtiyaç var mıdır?”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt 55, sayı 3, Temmuz-Eylül 2000, s.81-103.

HAKYEMEZ (Yusuf Şevki), “2001 Yılında Yapılan Anayasa Değişikliklerinin Siyasal Parti Özgürlüğü Üzerindeki Etkileri”, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, 2002, Cilt 19, 550-572.

SEVİNÇ (Murat) , “Güncel Gelişmeler Işığında 1982 Anayasasına Göre Cumhurbaşkanı”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt 57, Sayı 2, Nisan-Haziran 2002, s.107-135.

TURHAN (Mehmet), “Anayasaya Aykırı Anayasa Değişiklikleri”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XXXIII, 1976, Sayı 1‑4, s.63-104.

Makalelere ulaşmak için bunların yayınlandıkları dergilerin bilinmesi gerekir. Türkiye’de anayasa hukukuna has bir bilimsel dergi yoktur. Anayasa hukuku alanındaki makaleler genel hukuk, yahut siyasal bilim, hatta kamu yönetimi dergilerinde yayınlanmaktadır. Anayasa hukuku alanında makalelerin bulunabileceği başlıca dergiler şunlardır:

Amme İdaresi Dergisi
Ankara Barosu Dergisi
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi
Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi
Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Hukuk Araştırmaları (Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi)
İdare Hukuku İlimleri Dergisi
İnsan Hakları Yıllığı
İstanbul Barosu Dergisi
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası
Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Türkiye Barolar Birliği Dergisi
- Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, Yılda Bir Kez (Bu yayın Anayasa Mahkemesinin kuruluş yıldönümü münasebetiyle yılda bir kere Nisan ayında düzenlenen sempozyumlarda sunulan bildiri metinlerini kapsamaktadır. Türk anayasa hukukunun önemli bir bilgi kaynağı hâline gelmiştir. En son 20’nci cildi yayınlanmıştır. Son ciltlere http://www.anayasa.gov.tr/ayargi.htm adresinden ulaşmak da mümkündür).

Maalesef yukarıda saydığımız fakülte dergilerinin çoğunluğu düzenli aralıklarla çıkmamaktadır. Yukarıda sayılan akademik dergilerin yanında, Türkiye Günlüğü, Birikim, Toplum ve Bilim, Yeni Türkiye, Liberal Düşünce gibi kitapçılarda ve bazen gazete bayilerinde satılan, uzman olmayan okuyucu kitlesine hitap eden vulgarizasyon dergilerinde de doğrudan veya dolaylı olarak anayasa hukukunu ilgilendiren makalelere rastlanabilir.

Kaynak Tarama[3] 

Yukarıda Türk anayasa hukukunun bilgi kaynaklarını gördük. Ancak aranılan kaynağın bulunabilmesi için ilk önce kaynak taraması yapmak gerekir. Kaynak taraması yapmanın çeşitli usûlleri vardır. İlk usûl kütüphaneye giderek kataloglardan (çekmecelerdeki fişlerden) kaynak taraması yapmadır. İkinci usûl bilgisayarla kaynak taramadır. Bu usûlde kaynak taramayı yapmak için çoğunlukla kütüphaneye de gitmeye gerek yoktur. Aşağıdaki kütüphanelerde internet aracılığıyla kaynak taraması yapılabilir:

Millî Kütüphane : http://www.mkutup.gov.tr
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphanesi: http://www.tbmm.gov.tr
Ankara Üniversitesi Hukuk ve SBF Kütüphaneleri: http://bil-sis.ankara.edu.tr
Gazi Üniversitesi Merkez Kütüphanesi: http://bliss.gazi.edu.tr
Bilkent Üniversitesi Merkez Kütüphanesi: http://bliss.bilkent.edu.tr
Anadolu Üniversitesi Merkez Kütüphanesi: http://kybele.anadolu.edu.tr/
Uludağ Üniversitesi Merkez Kütüphanesi: http://kybele.uludag.edu.tr/

Piyasa da bulunan kitaplar bakımından http://www.ideefixe.com.tr veya http://www.seckin.com.tr adreslerinden tarama yapılabilmekte ve bulunursa sipariş edilebilmektedir.

 

DAHA FAZLASI İÇİN

Kemal Gözler, Anayasa Hukukunun Metodolojisi, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 1999, s.1-130.

Yaşar Karayalçın, Hukukda Öğretim-Kaynaklar-Metod: Problem Çözme, Ankara, BTHAE Yayınları, Dördüncü Baskı, 1994.

Zeynel Dinler, Bilimsel Araştırma ve İnternet’e Bağlı Bilgi Merkezleri El Kitabı, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 1998.

Halil Seyidoğlu, Bilimsel Araştırma ve Yazma El Kitabı, İstanbul, Güzem Yayınları, Yedinci  Baskı, 1997.

 

ANAHTAR TERİMLER

Bilgi kaynağı

Düstur

Kaynak tarama

Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi

Resmî Gazete

TBMM Tutanak Dergisi

Mükerrer Sayı

Tertip

Külliyat

 

BAZI İNTERNET ADRESLERİ

http://www.anayasa.gov.tr

http://www.rega.com.tr

http://www.basbakanlik.gov.tr

http://www.tbmm.gov.tr

http://www.yargitay.gov.tr

http://www.kazanci.com.tr

http://www.turkhukuksitesi.com  

http://kitap.mkutup.gov.tr

http://bil-sis.ankara.edu.tr

http://bliss.gazi.edu.tr

http://bliss.bilkent.edu.tr

http://kybele.anadolu.edu.tr/

http://www.ideefixe.com.tr

http://www.seckin.com.tr

http://www.idealhukuk.com

 

ÖDEV

ÖDEV 1.1: Öğrenim gördüğünüz fakültenizin kütüphanesinde veya üniversitenizin merkez kütüphanesinde aşağıda listelenen kaynakların bulunup bulunmadığını araştırınız. Varsa bunların yerini (ve numaralarını öğreniniz) ve bunların her birini tek tek alıp inceleyiniz. Bunlardan örnek olarak birkaç kanun, karar, vs.nin metnini fotokopi ettiriniz. Keza söz konusu kaynaklara kütüphanenizden CD olarak veya internet yoluyla ulaşıp ulaşamadığınızı araştırınız. Aradığınız bu kaynaklar (dergiler, CD’ler, vs.) kütüphanede yoksa bunlara kütüphanenin abone olması için kütüphane müdürlüğüne başvurunuz.

- Resmî Gazete,

- Düstur,

- Yürürlükteki Kanunlar Külliyatı  (6 Cilt),

- Kanun Hükmünde Kararnameler Külliyatı (3 Cilt)

- Yürürlükteki Tüzükler Külliyatı  (3 Cilt),

- Bakanlar Kurulu Kararıyla Yürürlüğe Konulan Yönetmelikler Külliyatı (2 Cilt),

- TBMM Tutanak Dergisi,

- Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi

- Danıştay Dergisi,

- Danıştay Kararlar Dergisi,

- Yargıtay Kararlar Dergisi

- Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Dergisi,

- Anayasa Yargısı (20 Cilt) Sempozyum Kitapları,

- Anayasa Yargısı (4 Cilt) Karar Derlemesi

ÖDEV 1.2: Kütüphanenize giderek yukarıda s.8-9’da yer alan anayasa hukuku genel eserlerinden hangilerinin bulunduğunu tespit ediniz. Bunların yerlerini öğreniniz. Çünkü bunlara sık sık ihtiyacınız olacaktır. Bunları tek tek alıp inceleyiniz. Söz konusu kitaplardan kütüphanede eksik olan varsa bunun alınması için kütüphane müdürlüğüne başvurunuz.

ÖDEV 1.3: Kütüphanenize giderek yukarıda s.10’da yer alan dergilerden hangilerinin bulunduğunu tespit ediniz. Bunların yerlerini öğreniniz. Çünkü bunlara sık sık ihtiyacınız olacaktır. Bunları tek tek alıp inceleyiniz. Söz konusu kitaplardan kütüphanede eksik olan varsa bunun alınması için kütüphane müdürlüğüne başvurunuz.

ÖDEV 1.4: Seçeceğiniz bir konu (örneğin izleyen bölümde göreceğimiz “Tanzimat Fermanı” veya “Islahat Fermanı”) hakkında fakülteniz veya üniversiteniz merkez kütüphanesine giderek, önce kataloglardan (çekmecelerdeki fişlerden); sonra da kütüphaneniz bilgisayarı aracılığıyla kütüphaneniz kataloğundan; daha sonra da internet aracılığıyla s.11’de belirtilen adreslerden kaynak taraması yapınız.

 

TEST

SORU 1.1: Aşağıdakilerden hangisi Türk anayasa hukukunun “resmî bilgi kaynakları” arasında yer almaz?

a) Resmî Gazete

b) Düstur

c) Yürürlükteki Kanunlar Külliyatı

d) TBMM Tutanak Dergisi

e) Öztürk , Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

 

SORU 1.2: 1808 tarihli Sened-i İttifakın metnini aşağıdaki kaynaklardan hangisinde bulabiliriz?

a) Özbudun, Türk Anayasa Hukuku

b) Öztürk , Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

c) Kili  ve Gözübüyük , Türk Anayasa Metinleri.

d) Kocahanoğlu, Gerekçeli ve Açıklamalı Anayasa

e) Gözler, Türk Anayasa Hukuku

 

SORU 1.3: Bir anayasa değişikliği hakkında Anayasa Komisyonunun hazırladığı raporu aşağıdaki kaynaklardan hangisinde bulabiliriz?

a) Resmî Gazete

b) Düstur

c) Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergisi

d) Danışma Meclisi Tutanak Dergisi

e) Yürürlükteki Kanunlar Külliyatı

 

SORU 1.4: Aşağıdakilerden hangisi bir “monografi”dir?

a) Yusuf Şevki Hakyemez, “2001 Yılında Yapılan Anayasa Değişikliklerinin Siyasal Parti Özgürlüğü Üzerindeki Etkileri”, Anayasa Yargısı, Cilt 19, 550-572.

b) Ergun Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, Ankara, Yetkin Yayınları, Yedinci Baskı, 2002, 436 s.

c) Murat Sevinç , “Güncel Gelişmeler Işığında 1982 Anayasasına Göre Cumhurbaşkanı”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt 57, Sayı 2, Nisan-Haziran 2002, s.107-135.

d) Faruk Bilir, Türkiye’de Milletvekilliği ve Milletvekilliğinin Sona Ermesi, Ankara, Nobel Yay. 2001, 194 s.

e) Yavuz Sabuncu, Anayasaya Giriş, Ankara, İmaj Yayıncılık, Dokuzuncu Baskı, 2003, 360 s.

SORU 1.5: 1954 yılında kabul edilen bir kanun hangi tertip düsturda bulunur?

a) Birinci Tertip

b) İkinci Tertip

c) Üçüncü Tertip

d) Dördüncü Tertip

e) Beşinci Tertip

SORU 1.6: Resmî Gazete hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Ankara’da Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanır.

b) Kural olarak günlüktür.

c) Gazete bayilerinde satılmaz. Abone olanlara
gönderilir.

d) Aynı gün çıkan ikinci sayısına “mükerrer” denir.

e) RG harfleriyle kısaltılır

 

 


 

[1]. Bu konuda daha geniş bilgi için bkz.: Kemal Gözler, Anayasa Hukukunun Metodolojisi, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 1999, s.27-54.

[2]. Genel olarak hukukun bilgi kaynakları konusunda bkz.: Yaşar Karayalçın, Hukukda Öğretim-Kaynaklar-Metod: Problem Çözme, Ankara, BTHAE Yayınları, Dördüncü Baskı, 1994, s.48.

[3]. Bu konuda bilgi edinmek için bkz. Gözler, Anayasa Hukukunun Metodolojisi, op. cit., s.55-67.

 

 

 

 

Editor: Kemal Gözler

Home: www.anayasa.gen.tr

 

 


Copyright

(c) Kemal Gözler. 2004. Bu sayfaya izin almadan link verilebilir. Ancak, bu web sayfası, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, dağıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. İzin için webmaster@anayasa.gen.tr adresine başvurunuz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı Kanun ve 3.3.2004 tarih ve 5101 sayılı Kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir fikir ve sanat eserini herhangi bir yöntemle çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis cezası veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya  zararın ağırlığı dikkate alınarak bunların her ikisiyle birden cezalandırmaktadır.

Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar

Bu çalışmadan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı Kanun ve 3.3.2004 tarih ve 5101 sayılı Kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya  zararın ağırlığı dikkate alınarak bunların her ikisiyle birdencezalandırmaktadır.

Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.

Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu çalışmaya şu şekilde atıf yapılması önerilir:

Kemal Gözler,  “ ”, www.anayasa.gen.tr/.htm; (erişim tarihi)

 


Genel Editör: Kemal Gözler

Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr